جمله ای تنها حاوی سه کلمه ولی بسیار پر رمز و راز، جمله ای بس کوتاه و سرشار از ایهام، جمله ای که  از سوی بالاترین سازمان بهداشتی جهان به عنوان شعار روز جهانی سالمندان در سال 2013 انتخاب و تمامی مردم جهان را به تفکر و تدبر در عمق معنای این جمله فراخوانده است.

"سالمندان چه می گویند؟"

به راستی سالمندان چه می گویند؟ و از آن مهم تر چه اهمیتی دارد که این عزیزان چه می گویند؟

در روایتی از امام صادق(ع) آمده است که به سالمندان تان گوش فرا دهید و نص صریح کلام خداوند است که پدر و مادر را اطاعت کنید و بی شک اطاعت کردن آنان جز با شنودن کلام آنان میسر نخواهد بود.

و اینک سازمان جهانی بهداشت نیز ما را به نیوشیدن سخنان کهن سالان باز فراخوانده است ولی پرسش ما این است که چرا در آیات و روایات متعدد مسلمانان به حرف شنوی و گوش دادن به سالمندان توصیه شده اند و بزرگترین مراکز علمی جهان نیز بر این امر سفارش ویژه دارند؟

برای پاسخ به این پرسش از چند جنبه پزشکی، جامعه شناختی و روانشناختی با تمرکز بر مسائل سالمندشناسانه می توان بدان پرداخت که  در متن زیر به برخی از آنها هرچند به طور گذرا اشاره می شود:

1-      سالمندان که در سالیانی دراز، بزرگ خاندان بوده و کوچک ترها را فرمان می داده و امر و نهی می کرده اند و در مشاغلی که متصدی کار بوده اند، تازه کارها را رهنمود می داده اند و کار می آموخته اند، گره گشای مشکلات دیگران بوده و یار و یاور اطرافیان در کوره راه زندگانی، اینک که در گذار زمان، خواسته یا ناخواسته به حاشیه رانده شده و استیلای گذشته نه چندان دور خود را بر دیگران ندارند، بیش از هر زمان نیازمند آن اند که احترام بینند و نظرات و پیشنهادات آنان در نظر آید و گوشی برای شنیدن حرف های آنان پیدا شود، چرا که این قشر،به مانند و بیش از هر کس دیگر از مورد توجه و مورد مشورت قرار گرفتن لذت برده و خود را همچنان مفید می پندارند.

2-      بازنشستگی بویژه اگر با آمادگی قبلی نبوده و به یکباره بر آدمی حادث شود معمولا با انزوای محیطی و اجتماعی قرین شده و فرد بازنشسته را دچار درجاتی از ناامیدی و خودنامفید پنداری می نماید و درست به همین دلیل است که در این زمان بایستی سالمندان را به بازی گرفت و نه به بازی و در چنین حالتی است که حس خودمفید پنداری در سالمند تقویت شده و امید و سرزندگی دوباره در وی ریشه می دواند، چنان که گویی سالمند دیگربار تولد یافته و مرحله تازه ای از دوران زندگی را همراه با پویایی و نشاط تجربه می نماید.

3-      سالمندی دوران تنهایی و روزگاری است که از آن به روزگاران آشیانه خالی یاد می شود، فرزندان ازدواج کرده و به دنبال زندگی خویش رفته اند، عزیزانی رخت از جهان بربسته اند، هم زبان ها از تعدادشان کاسته شده و فرد در خلوت خویش، سر در گریبان تنهایی دارد، نه دلی برای او مانده است و نه دلداری، نه او را همراهی است و نه هم زبانی و در این حالت است که رفته رفته و به تدریج علائم افسردگی در فرد سالمند بروز می کند و این زمان، همان زمان طلایی است که بایستی به داد سالمند رسید و او را از غرقه شدن در گرداب مهیب تنهایی، عزلت، انزوا و سرانجام افسردگی رهایی بخشید و به یقین بهترین کمکی که در این حال و در این برهه از زمان می توان و بایست به سالمند ارائه نمود، سخن گفتن با سالمند و گوش دادن با دل و جان به گفته های هرچند تکراری سالمند است، تا بدین سان سالمند دست کم خود را خالی کند و از فرصت هم زبانی و هم نشینی با عزیزان لذت ببرد.

4-      سالمندان به سبب آنکه اظهار درد و بیماری خود را، دلیلی بر نازک نارنجی پنداشته شدن از سوی سایرین و در نهایت بی توجهی و کم توجهی اطرافیان نسبت به خود دانسته و یا بنا به مسائل مادی و ترس از خرج تراشیدن برای فرزندان و بستگان، معمولا از ابراز و اظهار بیماری و مشکلات جسمی و روحی خویش خودداری می نمایند و چه بسا که با گوش دادن به سالمندان و حرف کشیدن از آنان، بتوان بیماری آنان را قبل از آنکه به مراحل پیشرفته برسد تشخیص داده و برای درمان به موقع آن اقدام نمود.

5-      سالمندان بیش از هرکس دیگر به نیازهای خود و به نیازهای مادی و معنوی هم نسلان خود آگاهی دارند و در نتیجه گوش سپردن به گفته ها و نظرات آنان توسط مسئولان و دولتمردان، گام بزرگی است در راستای ایجاد جامعه ای سالمند مدار و رفع نیازها و خواسته های به حق این بخش از اجتماع.

6-      سالمندان، به سبب سپری نمودن سال های طولانی عمر خود در آسیاب دهر،  گنجینه های گرانسنگ علم و تجربه اند و بر جوانان است که با گوش سپردن به سخنان سپید مویان، راه از چاه باز شناسند و در پیچ و خم هزارتوی زندگانی از تجارب آنان به بهترین وجه بهره برده و آزموده ها را باز نیازمایند، چرا که آزموده را باز آزمودن خطا است.

پس بنا بر این دلایل و بسیار دلایل دیگر بایستی به سالمندان توجه نمود، به حرف آنان گوش سپرد و از خواسته و تمنیات آنان آگاهی یافت و در جهت رفع حاجات آنان گام برداشت.

آری باید دید و شنید که سالمندان چه می گویند؟ چراکه این هم به نفع آنان است و هم به سود ما.