استانداردهای داروخانه های دوستدار سالمند
سالمند به فردی اطلاق میگردد که بیش از 60 سال سن داشته و به علت پیامدها و عوارض ناشی از کهولت سن و تغییرات فیزیولوژیکی که در بدن وی در اثر افزایش سن بوجود میآید نیاز به مراقبت و توانبخشی دارد. اگرچه پدیده سالمندی اجتنابناپذیر است لیکن میتوان با برنامهریزی درست و بکارگیری روشهای اصولی آن را به تعویق انداخت یا کیفیت زندگی را بهبود داد. گرچه این درصد آمار بالایی نمیباشد ولی در صورتی که به نیازهای اجتماعی و روحی و روانی و سلامت این قشر اهمیت خاص داده نشود جامعه با مشکلات عدیدهای روبرو خواهد شد و میانگین سن سالمندی نزول مییابد. یکی از مواردی که در بهبود کیفیت زندگی افراد سالمند دخیل میباشد راهاندازی داروخانه دوستدار سالمند میباشد. از آنجایی که سالمندی یک گروه سنی غالب در مواجهه با بیماری میباشد و بیشترین نیاز به خدمات دارویی و بهداشتی در این رنج سنی میباشد لذا توجه به نیازهای دارویی و درمانی آنها از اهمیت ویژهای برخوردار است.
استانداردهای داروخانه دوستدار سالمند:
1. از نظر شرایط فیزیکی 2. از نظر شرایط عاطفی و روانی
3. از نظر فرآیندهای مراقبتی 4. از نظر فرآیندهای تأمین و تدارک دارو
1. شرایط فیزیکی:
1-1 -روشنایی داروخانه:
میزان نور از جمله عوامل مهم شرایط فیزیکی داروخانه می باشد. سالمندان نیاز به 30٪ روشنایی بیشتر از معمول برای کارهای روزانه دارند .بهتر است نورهای مخلوط در داروخانه وجود نداشته باشد.
1-2- رنگ:از رنگهای گرم (زرد و قرمز و نارنجی) در رنگآمیزی دکوراسیون و کف و دیوارها استفاده شود. از رنگهای متضاد برای مشخص کردن درب و دستگیرهها از دیوار و کف استفاده شود.
1-3-کف و دیوار:از کف پوشهای براق و لیز استفاده نشود و کف پوشها مات و بدون لغزش باشند. از رنگهای متضاد برای تمایز کف از دیوار استفاده شود.
از كفپوشهاي با طرحهاي مختلف كه باعث اختلالات ادراكي ميشود استفاده نشود.
1-4 -پلهها:
در اولويت برنامه داروخانه دوستدارسالمند نداشتن پله و همكف بودن داروخانه ميباشد در صورتي كه وجود پله اجتنابناپذير باشد حتماً نياز به گذاشتن رمپ با 5 تا 8% شيب جهت استفاده از ويلچر ميباشد.
1-5-دربها و پنجرهها:
ترجيحاً جهت دربهاي ورودي از دربهاي اتوماتيك كه با تأخير بسته ميشوند استفاده شود. از دربهاي كه دستگيره آنها نياز به خم شدن سالمند نداشته باشد و همچنین بهتر است جهت کاهش سر وصدا پنجره ها عايق و دو جداره باشند.
1-6-دستگيرهها:
دستگيرهها در فاصله 85 سانتيمتري از سطح زمين و قطر دستگيره 40- 45 mm باشد. در دو طرف پلهها یا یکطرف طرف سطح شيبدار دستگيره نصب گردد. دستگيرهها مقاوم و قدرت تحمل وزن را داشته باشد.
1-7-تابلوهاي راهنما:با توجه به اينكه بيشتر سالمندان اختلالات بينايي و ادراكي دارند بايستي در صورتي كه از تابلوهاي راهنما در داروخانه استفاده ميشود اين علائم منظم و به صورت ساده بيان شود. داراي گرافيك ساده باشند و نوشتهها مشخص و غير قابل تابش نور باشد.
1-8 -تلفن:
داروخانه دوستدار سالمند بهتر است مجهز به يك دستگاه تلفن جهت تماس ضروري بيماران باشد.
1-9-صندلي و مبلمان:
در داروخانه بايد صندلي و مبلمان داراي چهار پايه و قاب محكم باشد. از بالشهاي كوچك براي ايجاد زاويهاي اندك رو به جلو براي كمك سالمند هنگام بلند شدن استفاده شود.
1-10-فضاي داروخانه:
فضاي قسمت در انتظار بهتر است به گونهاي باشد كه براي چرخش ويلچر و حركت سالمندان در انتظار مشكلي ايجاد نگردد.
2. شرايط عاطفي و رواني:
- كليه پرسنل داروخانه بايد از نظر ارتباطات اجتماعي آموزش لازم را در برخورد با سالمندان ديده باشند.
- پرسنل بايد در كمال آرامش و مهرباني بيمار را هدايت نمايند.
- پرسنل داروخانه بايد با بيمار احساس همدلي و همفكري نمايد.
3. فرآيندهاي مراقبتي:
3-1- مكاني جداگانه در داروخانه جهت مشاوره مسئول فني داروساز با بيمار سالمند مشخص گردد.
الف: داروساز مشاور بايد خود را به بيمار معرفي نمايد.
ب: مشاور بايد اطلاعات دارويي بيمار را در نهايت آرامش و با زبان گويا براي بيمار توضيح دهد.
ج: مشاور داروساز بايد به صحبتهاي بيمار كاملاً گوش دهد.
3-2- بهتر است در داروخانه قفسهاي به عنوان ترالي احيا جهت بيماران در انتظار موجود و در دسترس باشد.
3-3- داروخانه دوستدار سالمند مجهر به دستگاههاي فشارسنج و تست قند خون در مواقع مورد نياز باشد.
3-4-داروخانه دوستدار سالمند مجر به LCD بزرگ جهت نمايش فيلمهاي آموزشي و نحوه مصرف برخي اقلام دارويي مانند انسولينها و اسپريها و ... باشد.
3-5-وجود گيشه پذيرش نسخه كه بيماران سالمند در اولويت باشند.
3-6- وجود گيشه تحويل دارو كه بيماران سالمند در اولويت باشند.
3-7-تشكيل پرونده براي هر بيمار سالمند همراه با داروهاي مصرفي و شماره تماس منزل و همراه بيمار
3-8- پيگيري وضعيت بيمار از طريق تماس تلفني و اطلاع از علت عدم مراجعه در زمان مقرر
3-9-درج شماره تماس در معرض ديد مراجعين سالمند و پاسخگويي شبانهروزي به تلفنها
4. فرآيندهاي تأمين وتدارک خدمات دارويي:
4-1- داروخانه دوستدار سالمند بايد كليه داروهاي مورد نياز افراد سالمند را جهت جلوگيري از سردرگمي آنها تأمين نمايد.
4-2- داروخانه دوستدار سالمند بايد كليه تجهيزات و لوازم بهداشتي مخصوص سالمندان را تأمين نمايد.
4-3-برچسبهاي دستور دارو بايد به طور مخصوص همراه با علائم مشخص (شب و روز و صبح و عصر) جهت درج دستور دارویی تهيه شده باشد.
4-4- تحويل جعبه تقسيم دارو به بيمار سالمند
بسمه تعالی
چك ليست پايش داروخانه دوستدار سالمند:
1. آيا داروخانه داراي پله ميباشد؟
2. آيا جهت ورود به داروخانه در صورتي كه پله دارد آسانسور موجود ميباشد؟
3. آيا در قسمت انتظار فضاي كافي جهت تردد آسان بيمار سالمند وجود دارد؟
4. آيا داروخانه مجهز به درب ورود و خروج الكترونيكي ميباشد؟
5. آيا كف داروخانه از كفپوشهاي مناسب و محكم ساخته شده است؟
6. آيا گيشهاي جداگانه جهت پذيرش نسخه و تحويل دارو جهت بيماران سالمند تعبيه شده است؟
7. آيا جهت هر بيمار سالمند پروندهاي در داروخانه تشكيل شده است؟
8. آيا پرونده بيمار داراي اطلاعات كافي از جمله شماره تماس، داروهاي مصرفي بيمار و زمان مراجعه ايشان ميباشد؟
9. آيا كمبود داروهاي روتين مورد نياز افراد سالمند در داروخانه به چشم ميخورد؟
10. آيا كليه لوازم بهداشتي و تجهيزات پزشكي مورد نياز سالمندان در داروخانه موجود است؟
11. آيا قفسه داروهاي اورژانسي جهت نياز بيماران سالمند در داروخانه نصب شده است؟
12. آيا برچسبهاي درج شده بر روي داروي فرد سالمند جهت اين امر تدارك ديده شده؟
13. آيا جعبه تقسيم دارو در داروخانه موجود است؟
14. آيا LCD در داروخانه نصب شده است؟
15. آيا در LCD فيلم آموزشي مصرف داروها جهت بيماران سالمند قرار داده شده است؟
16. آيا در داروخانه اتاق مشاوره بيمار سالمند موجود است؟
17. آيا كاركنان داروخانه برخورد مناسب با فرد سالمند را رعايت مينمايند؟
18. آيا مشاوره با بيمار سالمند توسط داروساز صورت ميگيرد؟
19. آيا شماره تماس داروخانه جهت پاسخگويي به مشكلات بيماران سالمند در معرض ديد درج شده است؟
برگرفته از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
دکتر امیر ولی عضدزاده
ديرزماني بود كه اندر انديشه آفرينش نشریه ای بودم از براي آگاهي مردمان از آنچه بر پیران اين سرزمين ميرود و اين مهم دست نداد تا اينكه به لطف مهربان آفريدگار جهانيان اندر آستانه فرخنده روز جهاني سالمند(برابر با يكم اكتبر2009 و نهمين روز از ماه مهرگان1388)توفيق رفيق راهم شد تا به ياد دو نازنين پيري كه همه هست و نيستم از آنان است و اينك سالياني است كه از فيض حضورشان و از گرماي پر مهر دستان ملكوتي شان محرومم - نازنين پدر و مهربان عمه ام- و مادر خوبم -كه عمرش دراز باد- اين وبلاگ را پيشكش نمايم به تمامي فرزانه پيران اين ملك آريايي و همه آنان كه اندر انديشه اين عزيزان اند و اندر پي فرصتي تا حرمت شان پاس دارند و اندر خدمت شان بكوشند.