کاردرمانی در سالمندان
امروزه دیگر همگان پذیرفته اند که سالمندی بیماری نیست و فرد سالمند، بیمار ولی این اصلی غیر قابل انکار است که همراه با افزایش سن آدمی، قوای بدنی و ظرفیت های عملکردی دستگاه های مختلف بدن انسان تحلیل رفته و فرد در معرض ابتلا به انواع بیماری ها و ضعف و سستی قرار گرفته و نسبت به سنین جوانی خود از انرژی و توان کمتری بهره مند می شود.
و نیز بر همگان اثبات شده که اگرچه پیری را چاره ای نیست و انسان از بدو تولد به سوی پیر شدن گام بر می دارد، اما می توان پیری را به تاخیر انداخت و از عواقب و عوارض آن پیشگیری نمود و به مانند هر بیماری دیگری می توان با بکار بستن شیوه های درمانی و توانبخشی ویژه، فرد را بازتوان ساخته و روند بیماری و معلولیت را کند نمود و کاردرمانی یکی از این شیوه های درمانی است.
معرفی وکاربرد کاردرمانی
تعريف علم كاردرماني طبق تعريف انجمن كاردرماني آمريكا در سال 1981 عبارت است از: علم و هنر از فعاليتهاي هدفمند(purposeful activity ) در افراد مبتلا به بيماريهايا ضايعات جسمي ،اختلال در عملكرد هاي رواني_اجتماعي، ناتواني هاي رشدي ، اختلالات يادگيري و سالمندان به منظور پيشگيري از ناتواني ،حفظ حداكثر استقلال و كسب سلامتي.
کاردرمانی استفاده از فعالیتهای هدفمند برای جلوگیری از ناتوانی و حفظ سلامتی افرادی است که به نوعی دچار آسیب جسمی، ذهنی یا روانی یا حتی بهدلیل فراغت و تفکرات زیاد دچار افسردگی شدهاند که این آخری را بیشتر میتوان در میان افراد سالمند یافت.
خدمات كاردرماني در بيماريهاي فيزيكي ،بيماريهاي روان، كودكان ،عقب ماندگي هاي ذهني ، نابينايان ، سالمندان ، معتادين ، ضايعات شغلي و حرفه اي ارائه ميشود. این حرفه شامل ارزیابی، درمان و مشاوره است.
به هنگام کاردرمانی خدماتی ارائه میشوند که عبارتند از: آموزش مهارتهای زندگی روزمره، ایجاد و توسعه مهارتهای درکی، حرکتی و عملکرد یکپارچه حس، توسعه مهارتهای بازی و پیشحرفهای و تواناییهای اوقات فراغت، طراحی، ساختن یا بهکار بردن وسایل کمکی و ارتزها و پروتزها، انتخاب وسایل نظافتی، استفاده از صنایع دستی که بهطور ویژه به منظور افزایش عملکرد طرح شده است، توصیف و تفسیر آزمونها مثل ارزیابی قدرت عضلانی، ارزیابی دامنه حرکتی و نیز تطبیق محیط برای فرد معلول. این خدمات بهطور فردی، گروهی یا در نظامهای اجتماعی ارائه میشود.
حداقل چهار ويژگي مشخصه تاريخچه درماني است: 1- استفاده از كار و فعاليت هدفدار كه مي تواند سلامت فرد را تحت تآثير قرار دهد. 2- تطابق و عملكرد كلي افراد بايد نسبت به محيطشان در نظر گرفته شود و درمان بايدهمه جانبه و با توجه به تمام عوامل فيزيكي ،اجتماعي و روانشناختي در نظر گرفته شود.كاردرمانگر بايد ديدي كلي نگر و همه جانبه نگر داشته باشد. 3- ارتباطات بين فردي در فرآيند كاردرماني عامل مهمي است. 4- كاردرماني در پيوند با علم پزشكي بوده و در آن ريشه دارد و نيازمند همكاري و هماهنگي باساير شاخه هاي پزشكي است.
همانگونه كه در تعريف كاردرماني اشاره شد يكي از زمينه هاي فعاليت كاردرماني در شاخه سالمندان ميباشد. بطور كلي توانبخشي و كاردرماني سالمندان فرآيندي است كه به بيمار سالمند كمك مي كند تا حداكثر توانمنديهاي خود را حفظ نموده و حداكثر استقلال فردي را بدست آورد. محتواي هر برنامه آموزشي بر اساس نتايج ارزيابي تعيين مي شود.
بطور كلي اهداف كاردرماني و اصولآ توانبخشي در سالمندان عبارت است از:
1- تاكيد بر فعاليتهاي روزمره زندگي (ADL) جهت حفظ استقلال فردي شامل: (Management,communication skills ,Mobility ،Home selfcare )
2- حفظ و تقويت توانايي هاي موجود در فرد سالمند از همه جهاتfunction , وقدرت عضلاني و ...
3- - حفظ وتقويت تحرك فيزيكي در بالاترين حد ممكن . زيرا عدم تحرك خود منجر به زوال فيزيكي و رواني بيشتر خواهد شد.
4- آموزش و استفاده از تكنيك هاي تطابقي جهت جبران ناتواني هاي فرد سالمند.
5- حمايت سالمند از نظر سايكوسوشيال.
6- تقويت قدرت انگيزه و ارتباطات اجتماعي ، تحمل كاري ،همكاري و ساير فاكتورهاي رواني شناختي در فرد سالمند .
7- تجويز وسيله كمكي و آموزش Transfer و جابجايي به سالمند.
اهداف و برنامه هاي كاردرماني در قالب تكنيكهاي تمرين درماني و فعاليت درماني به فرد سالمند تحقق مي يابد.
اولین و اساسیترین حیطه کاری کاردرمانی مراقبت از خود یا حفظ موجودیت است که به مهارتهای مربوط به زندگی روزمره نیز معروف است. در این زمینه مهارتهایی به فرد آموزش داده میشود که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با هدف حفظ خود و انجام کارهای شخصی مرتبط هستند؛ مثل تغذیه، استفاده از سرویس بهداشتی، محافظت از خود و... . آموزش در این زمینه تا جایی ادامه مییابد که شخص بتواند با وجود مشکلاتش، زندگی خود را اداره کند و این وظیفه درمانگر است که میزان آن را دریابد. کار یا فعالیتهای مولد این زمینه از کاردرمانی معطوف به تمام فعالیتهای مبتنی بر تولید است که در خانه، مدرسه، همسایگی یا محل کار صورت میگیرد. این نوع فعالیتها باید با هدفهای مشخص که یک نتیجه و بازده کاری و تولیدی است انجام گیرند و تا زمانی ادامه یابند که فرد به مهارتی تسلط پیدا کند که بازده مناسب کاری برای او داشته باشد.
این گروه فعالیتهایی را شامل میشوند که زندگی، نشاط و لذت به همراه دارند و همچنین روشی مطمئن برای تمرین زندگی واقعی هستند. فعالیتهای تفریحی شامل بازیهای اکتشافی، ورزشها، وسایل بازی، سرگرمیها، ایفای نقش موسیقی و فعالیتهای اجتماعی میشود.
فرایند کاردرمانی شامل ارزیابی، طرح درمان، اجرا و ارزیابی مجدد است. در مراحل بیماریابی و ارزیابی، افرادی که نیاز به کاردرمانی دارند مشخص میشوند. در مرحله درمان با توجه به شرایط، امکانات و محدودیتها، طرح و زمان ریخته میشود و مورد اجرا قرار میگیرد. پس از اجرا، ارزیابی مجدد برای بررسی تأثیر برنامه درمانی انجام میگیرد.
ديرزماني بود كه اندر انديشه آفرينش نشریه ای بودم از براي آگاهي مردمان از آنچه بر پیران اين سرزمين ميرود و اين مهم دست نداد تا اينكه به لطف مهربان آفريدگار جهانيان اندر آستانه فرخنده روز جهاني سالمند(برابر با يكم اكتبر2009 و نهمين روز از ماه مهرگان1388)توفيق رفيق راهم شد تا به ياد دو نازنين پيري كه همه هست و نيستم از آنان است و اينك سالياني است كه از فيض حضورشان و از گرماي پر مهر دستان ملكوتي شان محرومم - نازنين پدر و مهربان عمه ام- و مادر خوبم -كه عمرش دراز باد- اين وبلاگ را پيشكش نمايم به تمامي فرزانه پيران اين ملك آريايي و همه آنان كه اندر انديشه اين عزيزان اند و اندر پي فرصتي تا حرمت شان پاس دارند و اندر خدمت شان بكوشند.