شیوع وعلل سقوط در سالمندان:

کاهش مرگ ومیر و افزایش امید به زندگی باعث افزایش جمعیت سالمندان در تمامی جوامع شده است. جهان به سرعت در حال سالمند شدن است، هم تعداد و هم نسبت افراد 65 ساله و مسن تر در حال افزایش است، اگرچه این تعداد و نسبت  در مناطق مختلف جهان متفاوت است.

شیوع سقوط در سالمندان:

پرت شدن و افتادن(سقوط) از بزرگ ترین مشکلات قابل پیشگیری در منازل، بیمارستان ها و آسایشگاه های سالمندی و عامل مهم مرگ و میر افراد سالمند است. بر اساس آمار، ميزان سقوط در سالمندان بين35تا 45 درصد درسالمندان 65 ساله و تا50- 60درصد سالمندان 75 سال به بالاميباشد.

سقوط حدود دو سوم تمام حوادث را در گروه سنی سالمندان تشکیل می دهد، به گونه ای که حدود یک سوم ساکنان آسایشگاه های سالمندان حداقل یک بار در سال و حدود نیمی از آنان بیش از یک بار زمین می خورند.

عوارض سقوط در سالمندان:

عوارض ناشي از زمين خوردن بسيار متعدد است،انواع شکستگی ها، کبودی، تخریب بافت نرم، پارگی ها و هماتوم ساب دورال از عوارض متداول سقوط در سالمندان هستند. از دست دادن اعتماد به نفس، ترس از افتادن مجدد، عدم توانایی در انجام امور روزمره، طرد شدن توسط اجتماع و دیگران سایر دغدغه هایی است که فرد سالمند تجربه می کند و به نوبه خود به افسردگی، عزلت و گوشه گیری منجر می شود.

 تا 25  در صد  افراد بعد از زمين خوردن دچار صدمه ميشوند . 35 درصد دچار ترس از زمين خوردن مجدد ميشوند . 45 درصد افراد بعد از زمين خوردن قادر به برخاستن نيستند .  در 15-10 در صد موارد سقوط منجر به شكستگي مي شود و بطور كلي  87 درصد علت تمام شكستگي ها در سالمندان،  سقوط ميباشد .

شکستگی ها به طور شایع تر در هیپ، لگن، فمور، مهره ها، هومروس، سر، ساعد، پا و آرنج در 3درصد موارد سقوط رخ می دهد و 87درصد تمامی موارد شکستگی ها و بیش از 95درصد شکستگی های هیپ به دلیل سقوط است و نیز سقوط دومین علت حوادث منجر به صدمات طناب نخاعی و مغز است.

مهمترآنکه شدت عوارض مربوط به سقوط با افزایش سن بیشتر می شود،عوارضی مانند شکستگی ها،ضربه به سر و اضطراب بعد از افتادن که این موارد، منجر به از دست دادن استقلال از طریق ناتوانی و ترس از سقوط می شود.کاهش در تحرک و وابستگی اغلب تا حدی شدید است که به پذیرش در بیمارستان و پرستاری در خانه و حتی مرگ زودرس منتهی می شود.

سقوط تهدید کننده سلامتی در سالمندان و در تغییر کیفیت زندگی و بالا رفتن هزینه های نگهداری آنان موثر است و عوارض آن می تواند جسمانی، روانی، اجتماعی و اقتصادی باشد.

 سقوط نه تنها زندگی سالمندان را تحت تاثیر قرار داده و باعث از دست رفتن استقلال آنها و بروز عوارض جسمانی، روانی، اجتماعی و اقتصادی می گردد،بلکه تاثیرات مهمی نیز روی سیستم های بهداشتی و درمانی جامعه به جا می گذارد.

سقوط با افزایش نیاز به خدمات تشخیصی، مراقبتی و درمانی و افزایش تعداد پذیرش و طول مدت اقامت بیمارستانی همراه است.  

در کشورهای پیشرفته، صدمات و جراحات ناشی از سقوط 6درصد از کل هزینه های پزشکی را به خود اختصاص داده است.

حدود 40درصد از موارد سقوط درافراد بالاتر از85 سال به مرگ منتهی می شود.

سقوط پنجمین علت مرگ در بزرگسالان است و مرگ به دلیل سقوط دوسوم حوادث مرگ زا را شامل می شود.

سقوط و عوارض منتج از آن تهدید جدی سلامت، عملکرد و استقلال سالمند محسوب می شود و به دلیل موربیدیتی، کاهش فعالیت های فیزیکی، ایجاد وابستگی و مرگ و میر هزینه های زیادی را تحمیل میکند.

بنابراین یکی از اهداف اولیه مراقبت از سالمندان، کمک به حفظ حداکثراستقلال آنان در محیطی ایمن است تا با پیشگیری از افتادن، بتوان کیفیت زندگی آنان را ارتقاء بخشید.

علل و عوامل خطر سقوط:

سقوط معمولا ناشی از تعامل عوامل مختلف و مولتی فاکتوریال است.

عوامل سقوط در مجموع به دو دسته عوامل داخلی و عوامل خارجی تقسیم می شوند.

فاکتورهای داخلی شامل سن بالای 80سال، جنس زن، وزن کم، ضعف عضلات اندام تحتانی، کاهش حس ارتعاش، کاهش توانایی ذهنی، کاهش اطلاعات حسی، کند شدن پاسخ های حرکتی ،كاهش فعاليت و تحرك بدن ، كاهش قدرت عضلات پروكسيمال و ضعف در قدرت گرفتن اجسام،  كاهش انعطاف پذيري مفاصل ، ارتريت ها ،  اختلالات عضلاتي اسكلتي،اختلالات نورولوژيكي، كاهش عملكرد سيستم وستيبولار ، دمانس ، نوروپاتي محيطي ، مشكلات قلبي عروقي، اختلالات شناختی و اختلالات عملکردی بویژه محدودیت در ADL ، اختلالات تعادلی، اختلال در راه رفتن، وجود بیماری های مزمن از قبیل پارکینسون، ضعف بینایی، سکته مغزی، فشار خون بالا، کاهش فشار خون وضعیتی، بی اختیاری ادراری، دیابت، آرتریت، استئوپروز، سابقه سقوط قبلی می باشد.

از میان عوامل داخلی محققین، کاهش مهارت های حفظ تعادل را عامل اصلی زمین خوردن و دیگر مشکلات حرکتی سالمندان می دانند، به طوری که دوسوم افرادی که زمین می خورند دچار اختلال تعادل هستند.

فاکتورهای خارجی نیز شامل مصرف داروهای سایکوتراپیک و خواب آور،پلی فارماسی(تجویز 4 دارو یا بیشتر)، شرایط محیطی هم چون روشنایی کم محل تردد، فرش لغزنده، فقدان وسایل ایمن در حمام ، حرکت سطح اتکا و سر خوردن، ناهمواری سطوح، اسباب و وسایل دست و پاگیر در مسیر رفت و آمد سالمندان، وسایل کمک حرکتی نامناسب، پلکان ناایمن، تخت و توالت با ارتفاع نامناسب، حیوانات دست آموز،... می باشد.

 در موسسات مواردی از قبیل سالمندان تازه پذیرش شده، فقدان دستگیره در محل های عبور و مرور و سرویس های بهداشتی، کاهش تعداد پرستاران، فعالیت بدون نظارت، اوقات صرف غذا نیز به این عوامل افزوده می شود.

به هر حال سقوط معمولا ناشی از تعامل عوامل مختلف است، هرچند یکی از این عوامل غالب است. ویژگی های فردی به همراه عوامل رفتاری و فارماکولوژیک می تواند بالانس را تغییر داده و یا روی پاسخ وضعیتی سالمند اثر بگذارد.

 در مجموع حوادث(محیطی) 31درصد، اختلال راه رفتن 17درصد، گیجی و سرگیجه 13درصد، افتادگی پا 10درصد، کنفیوز 4% ، هیپوتانسیون وضعیتی 3%، اختلالات دید3%، سایر عوامل 15% و عوامل ناشناخته 5%  علل سقوط را تشکیل می دهند.

در بیش از 50درصد از موارد، یک عامل خارجی در بروز حادثه دخالت دارد.

شایع ترین مکان های سقوط سالمندان:

انتظار مي رود تا محل هايي كه سالمند بيش ترين زمان در طي شبانه روز را در آن محيط ها سپري مي كنند شامل اتاق نشيمن، اتاق خواب، آشپزخانه، حمام، توالت و پله ها بيش ترين احتمال بروز حوادث و سوانح روزمره نظير زمين خوردن را در بر داشته باشند، چنانکه در مطالعات صورت گرفته نیز  توالت، حمام و آشپزخانه به ترتيب شايع ترين محل هاي آسيب در سالمنداني بوده كه در منزل زندگي مي کرده اند.

در توالت ها مشكلاتي نظير نشستن در توالت،  عدم وجود دستگيره يا ميله كنار و لغزنده بودن كف توالت ، بيش ترين علل حادثه را تشكيل  داده و در حمام مشكلاتي از قبيل عدم وجود ميله كنار ، لغزنده بودن كف حمام  و درجه حرارت بالا  به ترتيب شايع ترين مشكلات ايمني محسوب ميشوند.