طب سالمندی پیر فرزانه

در شرایط طبیعی استخوان همیشه در حال ساخت و تخریب است اما در پوکی استخوان تخریب بیشتر از ساخت می‌شود.در واقع در پوکی استخوان بافت‌های استخوانی از لحاظ کمیت تغییر می‌کنند، در حقیقت استئوپروزيس نوعی بيماری است که باعث کاهش توده استخوانی و شکننده شدن آن می گردد. اين مسئله منجر به پوکی استخوان و کاهش قد و حتی شکستگی های دردناک می شود. به عبارت دیگر پوكي‌ استخوان‌ به معنی كاهش‌ تراكم‌ و قدرت‌ طبيعي‌ استخوان‌ است كه‌ منجر به‌ سستي‌ استخوان‌ و مستعدشدن‌ آن‌ براي‌ شكستگي‌ مي‌شود. اين‌ عارضه‌ بيشتر در خانم‌هاي‌ يائسه‌ ديده‌ مي‌شود .کلمه استوپروزيس از ترکیب استئو به معنای استخوان و پروزیس به معنای اسفنج بوجود آمده و  درلغت به معنی استخوان منفذ دار و حاوی سوارخ های متعدد و یا استخوان اسفنجی است. پوکی استخوان یا استئوپوروزیس که بیماری خاموش نیز نامیده می‌شود ٬ به وضعیتی گفته می‌شود که تراکم بافت‌های استخوانی کمتر می‌شود. در این شرایط استخوان به راحتی و حتی بر اثر وزن شخص به طورخود به‌خودی شکسته می‌شود که این شکستگی‌ها بیشتر در قسمت‌های مچ دست ٬ ران و مهره‌ها بروز می‌کند

پوكی استخوان از جمله بیماری های خاموش و شایع عصر حاضر و شایع ترین بیماری متابولیك استخوان است. پوكی استخوان امروزه به عنوان یك معضل بهداشت عمومی شناخته شده كه با افزایش سن متوسط جامعه اهمیت آن روز به روز بیشتر می شود. سازمان بهداشت جهانی استئوپورز (پوكی استخوان) را همراه با سكته قلبی، سكته مغزی و سرطان به عنوان چهار دشمن اصلی بشر اعلام كرده است.پوکی استخوان  مشکل بهداشتی جدی در اغلب کشورهاست و از همین روی سازمان بهداشت جهانی شعار سال 2003 خود را به این مقوله اختصاص داده " برای استخوان خود خرج کنید تا دچار اولین شکستگی نشوید." همچنین این موضوع از چنان اهمیتی برخوردار است که سازمان بهداشت جهانی دهه آغازین قرن بیست و یکم را به نام دهه استخوان و مفاصل ودهه ریشه كنی و مبارزه با پوكی استخوان نامیده است نموده است.  بوکی استخوان از علل اصلی شکستگی های استخوان در زنان يائسه و مسن است . افراد مبتلا به آرتروز التهابی ( آرتروز رماتيسمی ) و افرادی که داروهای گلوکوکورتيکوئيدی مصرف می کنند درخطر  بالای ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند.

تا سن 25-30 سالگی استخوان های بدن انسان در حال ساخته شدن و محکم شدن است، به طوری که در این سن استخوان ها از بیشترین میزان تراکم و سختی برخوردار بوده و  قوی ترين حالت و بالاترين چگالی را دارند.

در 40 سالگی توده استخوانی به تدريج شروع به کاهش می کند که این حالت در زنان به علت کاهش سطح استروژن بعد از يائسگی و سريعتر شدن سرعت تخريب استخوان نسبت به جايگزينی آن تشدید می شود. زنان يک سوم توده استخوانی خود را طی 10-5 سال بعد از يائسگی از دست می دهند. پوکی استخوان اغلب به سختی تشخيص داده می شود. اما نخستين علامت خطر آن ممکن است شکستگی استخوان باشد و به اين دليل است که آن را بيماری خاموش می نامند.

علائم:

اگر چه این بیماری معمولا بدون علامت است ولی می تواند در  مراحل‌ اوليه  به صورت كمردرد خود را نشان دهد و در مراحل‌ پيشرفته به صورت درد ناگهاني‌ پشت‌ همراه‌ با‌ يك‌ صداي‌ خردشدگي‌ كه‌ نشانه‌ بروز شكستگي‌ مهره‌هاست،‌ تغيير شكل‌ ستون‌ فقرات‌ به‌ صورت‌ قوز كردن‌، كاهش‌ قد، بروز شكستگي‌ با ضربه‌ خفيف‌، به‌ ويژه‌ در ناحيه‌  لگن واستخوان‌ ران، مچ دست‌ و ساعد وبازو بروز می کند.

عوامل خطر :

مقدار توده استخوانی که شما بعنوان يک فرد بالغ دارا هستيد و سرعت کاهش توده استخوانی نسبت به سن ، ميزان خطر ابتلای شما را به اين بيماری تعیین می کنند. محققين هنوز هم قادر به تعيين دقيق افرادمستعد ابتلا به پوکی استخوان نيستند اما اين بيماری در گروههای زير شایع تر است.

_زنان يائسه

_زنانی با يائسگی زود رس ( قبل از 45 سالگی )

_زنان دارای زایمان های زیاد و با فواصل کمتر از 3سال

_سالمندان

_افرادی لاغر يا با استخوان بندی باريک

_افرادی که دارای تاريخچه شکستگی های خفيف حاصل از ضربه ها در بزرگسالی بوده اند.

_افرادی که مبتلا به آرتروز التهابی هستند.

_افرادی که داروهايی مانند گلوکوکورتيکوئيدها و ضدصرع يا هپارين که سبب کاهش قدرت استخوان می شوند مصرف می کنند.

_افرادی که غذاهای غنی از کلسيم مانند لبنيات را کمتر مصرف می کنند.

_افراد سيگاری

_افرادی که بيشتر از 2 وعده در روز الکل مصرف می کنند.

_افرادی که مبتلا به زوال عقلی هستند.

_افرادی که بطور مرتب ورزش نمی کنند.

_مردان با سطح استروژن پايين

_افراد دارای سابقه خانوادگی پوکی استخوان

_افراد دچار بیماری کوشینگ

_بیماران دچار بیماری هیپر تیروئیدی و هیپر پاراتیروئیدی

-افرادی كه پوست و موی روشن دارند

-  در نژاد آسیایی

- لاغری مفرط و استخوان بندی ظریف در زنان

_اگر شما دارای يک يا چند عامل خطر هستيد در خطر بالای ابتلا به اين بيماری و شکستگی استخوان قرار داريد. با پزشک خود در باره راههای کاهش خطر و آزمايش چگالی استخوان مشورت کنيد و درباره راههای کاهش خطر نيز از او سئوال کنيد.

_زنان نسبت به مردان بيشتر در معرض خطر کاهش توده استخوانی قرار دارند. چون در زنان توده استخوانی 30-20 درصد نسبت به مردان کمتر است. با اين وجود کاهش تدريجی توده استخوانی در ارتباط با سن در هر دو جنس نقش مهمی در شکستگی های لگن در سنين بعدی بر عهده دارد.

آرتروزهای التهابی و پوکی استخوان :

ابتلا به فرمهای التهابی آرتروز مانند آرتريت روماتوئيد باعث کاهش توده استخوانی و افزايش خطر ابتلا به پوکی استخوان می گردد. اکثريت افراد مبتلا به آرتروز به خصوص زنان به طور مرتب ورزش نمی کنند و ممکن است تحت درمان با داروهای گلوکورتيکوئيدی قرار بگيرند که اين عامل سبب افزايش خطر ابتلا به بيماری پوکی استخوان می شود.

داروهای گلوکوکورتيکوئيدی و پوکی استخوان :

گلوکوکورتيکوئيدها ( Cortisone ,Prednisone, dexamethasone ) داروهای ضدالتهابی هستند که برای درمان برخی از انواع آرتروزها ، آسم و ساير بيماريهای التهابی به کار می روند. متاسفانه اين داروها سبب کاهش توده استخوانی می شوند که از شايع ترين علل پوکی استخوان مربوط به داروها است . مقدار کاهش توده استخوانی بستگی به دوز دارويی و مدت مصرف آن دارد. گلوکوکورتيکوئيدها از طريق کاهش توده استخوانی و کاهش تشکيل استخوان جديد خطرزا هستند.

همچنين اين داروها سبب کاهش جذب کلسيم و سطح استروژن می شوند . اگر شما از اين داروها استفاده می کنيد درخطر ابتلا به اين بيماری قرار داريد. البته اين حالت بستگی به اين دارد که شما تا چه حد استخوان های خود را قوی کرده باشيد. شما بايد آزمايش های تعيين چگالی استخوان را بطور مرتب برای تعيين ميزان قدرت استخوان و کاهش توده استخوانی انجام دهيد. همچنين شما بايد از نظر ساير عوامل کاهش توده استخوانی که قابل پيشگيری هستند ارزيابی شويد. در باره راههای پيشگيری با پزشک خود مشورت کنيد.

 چگونه از پوکی استخوان پيشگيری کنيم ؟

راههای پيشگيری از پوکی استخوان ساختن استخوانهای قوی و جلوگيری از کاهش توده استخوانی است . اگر شما از اول به طور ژنتيکی و هم از نظر شيوه زندگی دارای استخوانهای قوی هستيد، احتمالا" کمتر دچار مشکلات مربوط به پوکی استخوان خواهيد شد.

همچنين چون عامل ژنتيک را نمی توان تغيير داد می توان با انتخاب شيوه زندگی سالم از پوکی استخوان پيشگيری کرد و يا سرعت آن را کم کرد. قبل از 35 سالگی می توانيد از روشهای ذکر شده برای ساختن توده استخوانی بالا برای کمک به کاهش سرعت از دست رفتن توده استخوانی در سنين بعدی استفاده کنيد.

  دريافت کلسيم خود را افزايش دهيد .

رژيم غذايی برای پيشگيری از پوکی استخوان حياتی است . توصيه های تغذيه ای جاری تاکيد بر مصرف کافی کلسيم برای پيشگيری از کاهش توده استخوانی دارند. دريافت کلسيم چگالی استخوان و ساير فرآيندهای بدن را تحت تاثير قرار می دهد. بدن شما بايد مقدار کلسيم مشخصی را درخون برای انقباض ماهيچه ها و ضربان قلب و لخته شدن خون دارا باشد. چون اين اعمال مقدم بر نقش کلسيم در چگالی استخوان است . بدن از کلسيم استخوان ها برای حفظ سطح نرمال کلسيم خون در صورت کافی نبودن دريافت کلسيم استفاده می کند.

مقدار نياز شما به کلسيم بستگی به جنس و سن و خطر ابتلا به پوکی استخوان دارد. اغلب افراد بالغ به 1500-1000 ميلی گرم کلسيم در روز احتياج دارند که اين مقدار کلسيم يا از طريق غذاها به دست می آيد و يا به صورت مکمل مصرف می شود. متاسفانه اغلب زنان فقط نصف مقدار مورد نياز يعنی 500 ميلی گرم از رژيم غذايی به دست می آورند. دريافت کافی کلسيم برای زنان زير 35 سال مهم است چون در اين سن بدن شما هنوز قادر به جذب و ذخيره کلسيم می باشد. متخصصين 1500 ميلی گرم کلسيم در روز را برای نوجوانان و زنان باردار و شيرده توصيه می کنند. همزمان با بالا رفتن سن جذب و استفاده بدن از کلسيم پايين می آيد. افزايش دريافت کلسيم به 1500 ميلی گرم يک روش مهم برای جلوگيری از کمبود بعد از 50 سالگی است.

دريافت 800-400 ( واحد بين اللمللی ) ويتامين D در روز همچنين مفيد می باشد . ويتامين D مقدار کلسيم جذب شده از روده را افزايش ميدهد. بدن شما ويتامين D را در پاسخ به نورآفتاب می سازد. منابع ويتامين D شامل جگر ، روغن ، ماهی ، شيرهای غنی شده با ويتامين D و مکمل ها هستند.

منابع غذايی کلسيم :

در زنان شیرده و باردار كلسیم مورد نیاز هزار و 500 میلی گرم و این رقم در افراد بیش از 50 سال بین هزار و 200 تا هزار و 500 میلی گرم است .غذاها بهترين منابع طبيعی کلسيم هستند. شما می توانيد مقدار کلسيم رژيم خود را از طريق خوردن بيشتر محصولات لبنی افزايش دهيد. شير، پنير و ماست بالاترين مقدار کلسيم را دارا هستند به طوری كه هر لیوان  شیر حاوی 250 میلی گرم و هر فنجان ماست دارای 350 میلی گرم كلسیم می باشد.

علاوه بر محصولات لبنی ساير موادی که دارای ميزان بالای کلسيم هستند شامل :

• سبزيجات برگ سبزرنگ، کلم پیچ، شلغم، هویج، اسفناج، کرفس و تربچه 
• پرتقال، انگور
• کشمش
• زیتون
• ماهی و غذاهای دریایی
• ساردين
• تخم مرغ
• غذاهای حاوی سويا
• نان و غلات صبحانه غنی شده
• پسته، بادام، گردو و فندق
• حبوبات

 مکمل های کلسيم :

اگر شما قادر به خوردن محصولات لبنی نيستيد و يا آنها را دوست نداريد مکمل های کلسيم مقدار کلسيمی را که شما از طريق غذاها به دست نمی آوريد جبران می کنند. مکمل ها بصورت قرص و شربت وجود دارند. مکمل ها بر طبق ميزان کلسيم آنها متفاوت هستند. مکمل های کربنات کلسيم را با مصرف مکمل های کربنات کلسيم همراه غذا افزايش دهيد. سيترات کلسيم و گلوکونات کلسيم حاوی مقدار کمتری کلسيم هستند.، ولی جذب آنها در بدن بهتر صورت می گيرد. با پزشک خود در باره بهترين نوع مکمل ها مشورت کنيد.

 اجتناب از کشيدن سيگار :

سيگاری ها در خطر ابتلا بيشتری نسبت به غير سيگاری ها قرار دارند. سيگار به طرق مختلف باعث کاهش توده استخوانی شده و جذب کلسيم در سيگاری ها کاهش می يابد. زنانی که بطور مرتب سيگار می کشند در سنين پايين تری مبتلا به يائسگی شده و دارای سطح  پايين تر استروژن هستند. نهايتا" سيگار کشيدن اثرات مفيد درمان با استروژن بعد از يائسگی را کاهش می دهد. اين عوامل خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزايش می دهد.

اجتناب از مصرف الکل :

افرادی که مقدار زيادی الکل مصرف می کنند. بيشتر در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند. چون آنها دارای توده استخوانی کمتر بوده و کاهش توده استخوانی در آنها سريعتر صورت می گيرد. اين کاهش سريع ممکن است در نتيجه تاثير مستقيم الکل بر روی استخوانها باشد. در افرادی که الکل مصرف می کنند شانس افتادن و سکستگی استخوان افزايش می يابد.

ورزش و فعاليت فيزيکی :

ورزش و آن دسته از فعاليت های فيزيکی که باعث تحمل فشار روی استخوان ها يا باعث افزايش جاذبه بر آنها می شود به حفظ توده استخوانی کمک می کنند. برخی از فعاليت های ورزشی مانند کار با وزنه ها باعث تقويت استخوان در افراد بالغ و حفظ توده استخوانی در افراد ميان سال می گردد. اين فعاليت ها شامل فعاليتهای هوازی ، تند راه رفتن ، اسکی ، بالا رفتن از پله ها ، تنيس و پياده روی تند است .ورزش شنا به دلیل این كه متحمل وزن نیست، برای پیشگیری از پوكی استخوان زیاد سودمند نمی باشد،  ورزش همچنين به آسان راه رفتن و حفظ تعادل که برای جلوگيری از افتادن لازم است کمک می کند.  محققين دقيقا" نمی دانند که چه مقدار ورزش برای پيشگيری از کاهش توده استخوانی لازم است . بنابراين اغلب جداول راهنما برای ورزش مربوط به سلامت قلب است نه سلامت استخوان . يک هدف منطقی برای تاثير ورزش بر روی سلامتی انجام برخی از انواع ورزشهای وزنه برداری به مدت 30 دقيقه در هفته می باشد. شما حتی ميتوانيد 15-10 دقيقه در روز ورزش کنيد. با پزشک خود در باره چگونگی شروع يک برنامه ورزشی در صورتيکه از نظر فيزيکی فعال نيستيد و يا دارای يکی از حالات زير هستيد مشورت کنيد :

_پوکی استخوان يا شکستگی بعد از 40 سالگی

_بيماری قلبی ، فشار خون ، سکته ، کلسترول بالا يا سابقه فاميلی بيماری قلبی

_درد يا فشار در سينه ، گردن ، شانه يا بازو بعد از ورزش

_احساس گيجی و منگی يا کوتاه شدن تنفس و به نفس نفس افتادن بعد از يک نرمش سبک

_هر حالتی که احتياج به مراقبت پزشکی يا دارويی قبل از انجام حرکت ورزشی داشته باشد مثل ديابت

مراقب سوء جذب کلسیم باشید:

سوء جذب کلسیم در این موارد بروز می نماید:

_مصرف نکردن شیر و فراورده های شیری

_مصرف نوشابه های گازدار

_افزودن چای، قهوه، نسکافه و کاکائو به شیر

_استعمال دخانیات

_مصرف الکل

_مصرف آنتی اسیدها

_مصرف زیاد از حد کورتیکو استروئیدها

_قرار نگرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب

توجه به این كه امكان شكستگی در اثر سقوط و زمین خوردن حتی به دنبال ضربه های جزئی وجود دارد به سالمندان نیز در این زمینه باید هشدار داد و محیط زندگی آن ها را بهینه سازی كرد. به عنوان مثال برداشتن وسایل اضافی از روی زمین كه امكان برخورد به آن وجود دارد، جمع كردن موكت و فرش لغزان از سطح خانه، مجهز كردن پله ها به نرده كه امكان تكیه به آن در صورت لزوم وجود داشته باشد و استفاده از كف پوش مناسب و چسبیده به سطح زمین در محل پله ها، تامین روشنایی لازم برای اتاق ها، راهروها، راه پله ها و حمام می تواند مفید باشد.

 از دیگر اقدامات بهینه سازی محیط مجهز كردن حمام به كفپوش عاج دار ثابت، استفاده از كفش مناسب كه كف آن لاستیكی عاج دار باشد و نپوشیدن كفش پاشنه بلند و استفاده از كفش مناسب در حمام و آشپزخانه كه باعث سر خوردگی نشود. ملاحظات دريافت استروژن : بعد از يائسگی زنان توده استخوانی خود را از دست می دهند. چون تخمدان ها کار توليد هورمون استروژن را متوقف کرده اند. علاوه بر کنترل دوره های قاعدگی اين هورمون به نگهداری کلسيم در استخوان و حفظ توده استخوانی کمک می کند. کاهش مقدار استروژن از علل اصلی پوکی استخوان در زنان بعد از يائسگی است.

يائسگی معمولا" در سنين 50 سالگی شروع می شود اما ممکن است در برخی موارد زودتر نيز آغاز شود . بعنوان مثال برداشتن تخمدان ها بوسيله عمل جراحی باعث يائسه شدن فرد می شود . تمام زمان يائسه بايد در مورد درمان با استروژن با پزشک مشورت کنند. جايگزينی استروژن يکی از موثرترين راه ها برای پيشگيری از شکستگی های حاصل از پوکی استخوان در زنان است . اين روش در 10-5 سال اول بعد از يائسگی مفيد واقع می شود و اين زمانی است که سرعت کاهش توده استخوانی بالااست . اما در ساير مراحل نيز می تواند مفيد و کمک کننده باشد. درمان طولانی مدت با استروژن باعث کاهش خطر شکستگی به ميزان 50 درصد می شود.

پزشک استروژن درمانی را در حالات زير توصيه می کند :

_يائسگی شروع شده است.

_مصرف داروهايی که باعث ضعيف شدن استخوانها می شود ( گلوکوکورتيکوئيدها و داروهای ضد انعقادی يا هپارين )

_داشتن شکستگی دراثر پوکی استخوان

_کاهش توده استخوانی که با استفاده از آمازيش چگالی استخوان تشخيص داده شده است.

استروژن بايد توسط پزشک تجويز شود و اين هورمون امروزه به صورت قرص ، چسب های پوستی يا به صورت تزريقی قابل دسترس هستند. دريافت استروژن باعث افزايش خطر سرطان سينه و رحم می شود. برای کاهش اين خطرات پزشک مخلوط استروژن و پروژسترون و ساير هورمون ها را به خصوص در مورد زنانی که هيسترکتومی ( برداشتن رحم ) انجام نداده اند تجويز می کنند.

درمان با استروژن باعث عوارض جانبی ناخواسته ای مانند خونريزيهای شبيه به قاعدگی می گردد. هورمون های جديد شبيه استروژن عوارض جانبی کمتری دارند. اگر شما استروژن مصرف می کنيد لازم است که با پزشک خود در ارتباط نزديک بوده و مشاوره کنيد. ممکن است پزشک خود در ارتباط نزديک بوده و مشاوره کنيد. ممکن است پزشک دريافت استروژن را در صورت داشتن سابقه فاميلی و تشخيص سرطان رحم و تخمدان و سينه و يا لخته خون منع کند.

برای افرادی که نمی توانند استروژن دريافت کنند درمان ديگری برای کمک به حفظ توده استخوانی و جلوگيری از شکستگی های پوکی استخوان وجود دارد. اين درمان شامل استفاده از داروهايی مانند alendronate,calcitonin.raloxifine  است. تمام اين داروها از شکستگی های ستون فقرات در اثرپوکی استخوان جلوگيری می کنند. به علاوه آلندرونات باعث پيشگيری از سکستگی استخوان ران می شود.

تشخيص پوکی استخوان :

 .بیماری:

تعیین و اندازه گیری تراکم(دانسیته) استخوانی از مچ دست، ستون فقرات و بخش فوقانی ران بهترين روش برای تعيين خطر شکستگی در بيمارانی است که هنوز دچار شکستگی نشده اند. اين آزمايش ابزار کار برای تشخيص پوکی استخوان به خصوص در زمان اوليه ابتلا به آن است. اندازه گيری دقيق چگالی استخوان به شما و پزشک در ارزيابی راههای پيشگيری و درمان کمک می کند. تعيين چگالی استخوان در افراديکه داروهای گلوکوکورتيکوئيدی مصرف می کنند و يا هر فردی که دچار شکستگی های مشکوک ستون فقرات است و کسانی که مبتلا به بيماريهای موثر بر جذب کلسيم هستند باید انجام شود.

آزمايش تعيين چگالی استخوان برای برخی زنان قبل از يائسگی نيز توصيه شده است. اين آزمايش همچنين برای کنترل ، درمان و پيشگيری از پوکی استخوان بکار می رود. اندازه گيری چگالی استخوان يک آزمايش سريع و بدون درد و ارزان است . دقيق ترين اين روشها توسط يک دانسيتومتر استخوان بنام ( DXA (dual,x-ray/absorptiometry  انجام می گيرد.

اسکن DXA بسيار دقيق و قادر به تعيين کاهش توده استخوان به ميزان 2-1 درصد است . DXA نه تنها برای تشخيص توده بلکه برای تعيين چگالی استخوان در طی زمان درمان نيز استفاده می شود. استفاده معمول از اشعه X برای تعيين چگالی استخوان دقيق نيست زيرا 30درصد و بيشتر از آن چگالی استخوان ، قبل از نشان دادن واضح توسط اشعه X از بين رفته است.

پزشک شما همچنين تست های آزمايشگاهی زير را برای تعيين علل ثانويه پوکی استخوان انجام می دهد. تست های آزمايشگاهی شامل:

_تست کلسيم سرم

_تست فسفر

_تست پروتئين

_ست هورمون تيروئيد

_تست آلکالين فسفات

_تست عملکرد کبد و کليه

درمان پوکی استخوان :

هدف از درمان، کند کردن روند و سرعت سیر بیماری است. افزايش دريافت کلسيم ، ورزش مرتب ، دريافت استروژن و حفظ شيوه زندگی سالم عواملی است که به درمان بيماری شما کمک می کند. تسکین درد، کمک به بهبود حرکت از راه فیزیوتراپی و تسکین اسپاسم عضلات اطراف محل شکستگی مثلا در ناحیه ستون فقرات و هیدروتراپی بسیار در این زمینه کمک کننده می باشد.

رژیم غذایی سرشار از کلسیم و دریافت مکمل های کلسیم و ویتامین ث، دریافت کافی ویتامین دی، تمرینات منظم و مستمر ورزشی از قبیل پیاده روی، قطع مصرف سیگار، تنظیم وزن بدن و جلوگیری از به زمین خوردن هم نقش موثری در پیشگیری از پوکی استخوان و عوارض آن دارد.

جايگزينی هورمون HRT از قديمی ترين روش هاست و بيشتر برای درمان پوکی استخوان تجويز می شود. اين روش برای پيشگيری يا درمان کاهش توده استخوان بوسيله جبران کاهش استروژن بعد از يائسگی طراحی شده است . HRT همچنين بنام استروژن درمانی شناخته شده است که سرعت گسترش پوکی استخوان و خطر شکستگی را کاهش می دهد. HRT رااغلب برای زنان يائسه توصيه می کنند و محققين دريافته اند که اين قبيل درمانها باعث افزايش توده استخوانی حتی در زنان مبتلا به پوکی استخوان و يائسه می شود. درمانها بصورت قرص يا چسب است و قرصها داری استروژن و پروژسترون هستند.  شما ممکن است به آزمايش فيزيکی و تست خون و ادرار برای تعيين ساير بيماريهای ضعيف کننده استخوان احتياج داشته باشيد.

.