سالمندی جمعیت روندی است که از چند دهه پیش در کشورهای پیشرفته دنیا آغاز شده و به شکل رو به تزایدی در حال گسترش می باشد و امروزه کشورهای در حال توسعه و به اصطلاح جهان سوم را درگیر خود ساخته است ، پدیده ای که ممالک پیشرفته و صنعتی دنیا برای آن چاره اندیشیده اند و آن را به بهترین شیوه مدیریت کرده اند ، چنانکه امروزه سالخوردگی جمعیت در این کشورها نه تنها معضل نیست بلکه فرصتی است در اختیار این جوامع تا از تجارب و توان بالای این قشر به بهترین شکل ممکن بهره برده و در راستای پیشبرد امور و توسعه و ترقی روزافزون از آن استفاده کنند ، یعنی دقیقا خلاف آن چیزی که در کشورهای در حال توسعه از آن انتظار می رود.

سازمان بهداشت جهانی نیز در راستای سیاستگزاری در عرصه های بهداشتی و پیشگیری و در ادامه برنامه ها و سیاست های خود در حوزه سالمندان، طرحی را با نام"تعیین شهرهای دوستدار یا مناسب سالمند" در بسیاری از شهر ها و کشورهای دنیا به مرحله اجرا در آورده است.

این طرح که با هدف دسترسی آسان و ایجاد امکان برابری فرصت ها و عدالت در بهره مندی و استفاده از امکانات شهری به ویژه  یرای سالمندان به مرحله اجرا در آمده است به متولیان امور جامعه این فرصت را می دهد تا با شناخت توانایی ها و اشراف بر نقاط ضعف و محدودیت های سالمندان به عنوان بخشی از شهروندان، در طراحی،ساخت و ساز و ایجاد مبلمان شهری و احداث پروژه های دولتی، خصوصی و مذهبی مواردی را برای تحقق این هدف مهم در نظر بگیرند.

این طرح مبتنی بر معیار های اساسی و زیربنایی در طراحی سیستم های خدمات شهری در بخش های مختلف بویژه حمل و نقل ، آموزش ، بهداشت و درمان ، ارتباطات ، مسکن ، مبلمان شهری ، نوع مناسبات اجتماعی و فرهنگی و چگونگی تناسب این خدمات با نیاز های سالمندان می باشد.

در این طرح به محورهایی مانند فضاهای بیرونی و ساختمان ها ، حمل و نقل ، مسکن ، مشارکت اجتماعی ، تکریم و تلفیق اجتماعی ، مشارکت در امور مدنی و اشتغال ،ارتباطات و اطلاعات پرداخته می شود.

برای هر یک از این محورها نیز معیارهایی تعیین و بر اساس میزان انطباق شهرهای مورد ارزیابی با این معیارها ، خصوصیات کیفی شهرها از نظر میزان انطباق با نیازها، توانایی ها و محدودیت های سالمندان ارزشیابی می شود.

شهر مناسب سالمند، شهری است که در تمامی بخش ها و تاسیسات زیربنایی اش، ملاحظات خاصی برای بهره مندی سالمندان و معلولان در نظر گرفته شده است، شهری که سالمندان در آن از نعمت وجود خانه هایی مناسب سازی شده برخوردارند و در استفاده از امکانات و تسهیلات شهری کوچکترین مشکلی ندارند، برای رفت و آمد درون و برون شهری از خودروهای مناسب سازی شده بهره گرفته و ایمنی کامل در عبور و مرور دارند.

در شهر مناسب سالمندان، وسایل ارتباطی از قبیل رادیو، تلویزیون، اینترنت، مجلات و روزنامه ها همگی به گونه ای طراحی شده اند که به راحتی قابل استفاده توسط سالمندان بوده و این گروه سنی امکان اطلاع از اخبار و اطلاعات را در کوتاه ترین زمان ممکن دارا می باشند.

در شهر مناسب سالمندان، موسسات ویژه ای برای ارائه خدمات مورد نیاز سالمندان در جنبه های مختلف زندگی از قبیل خانه داری، تهیه غذا، تعمیرات خانگی، دارو و درمان و... وجود داشته و با کمترین قیمت آنها را در اختیار سالمندان نیازمند قرار می دهند. در این گونه شهرها سالمندان به آسانی و در کمترین فاصله زمانی و مکانی از امکانات پزشکی، تشخیصی و درمانی لازم بهره مند می شوند.

در شهر مناسب سالمندان، پارک ها، میادین، فضاهای سبز و معابر عمومی، مناسب استفاده سالمندان بوده و دارای مراکز ویژه ای برای گذران اوقات فراغت سالمندان می باشد و با توجه به نیاز و امکانات منطقه، امکانات ویژه ای را در اختیارسالمندان قرار می دهند.

شهر دوستدار سالمند، شهری است که سالمندان در آن از جایگاه بالایی برخوردار بوده و شهروندان و مسئولانش برای آنان احترام ویژه ای قائل هستند، احترامی که نه در کلام بلکه در عمل و اجرا خود را نشان می دهد، در این شهر سالمندان خود در اداره امور مربوط به خود سهیم بوده و در ابعاد مشورتی، سیاستگزاری و اجرا یاور و پشتیبان مسئولان هستند.

حال با این توضیحات آیا در ایران بزرگ،شهری که به معنای واقعی کلمه در خور و شایسته این نام باشد، وجود دارد؟ به راستی تا مناسب سالمندان شدن شهرهای کشورمان چقدر راه است؟

حقیقت این است که اگرچه واژه"شهرهای مناسب سالمند" واژه زیبا و فریبنده ای است، اما این جمله کوتاه مسئولیت سنگینی را بر دوش متولیان امور می گذارد که پر بیراه نیست اگر بگوییم که این، مسئولیتی است که ثمرات انجام بهینه آن، نه تنها به سالمندان این خطه بلکه به تمامی آحاد شهروندان ایران زمین در سالیان متمادی خواهد رسید و غفلت و کوتاهی در انجام این مسئولیت سترگ، در آینده ای نه چندان دور دامان نسا جوان امروز این جامعه را هم فرا خواهد گرفت.

پس آنچه که در این راستا از اهمیتی به مراتب بیش از معرفی شهرها به عنوان شهرهای مناسب سالمند برخوردار است، این است که با یاری و همراهی مجموعه دست اندرکاران و متولیان امور، برنامه هایی در بازه های زمانی کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت طراحی و تدوین شده و تمامی دستگاه های دولتی و غیر دولتی خود را ملزم به اجرایی کردن و به مرحله اجرا در آوردن آن بدانند و این مهم تنها در صورتی دست یافتنی است که مجموعه مدیران حال و آتی ، به اهمیت حیاتی این پروژه واقف شده و تمامی مساعی خود را در جهت دستیابی به آن به کار گیرند.