طب سالمندی پیر فرزانه

)

           بیش از 40 سال است که از به وجود آمدن اولین مراکز روزانه سالمندان در آمریکا می گذرد،اگرچه اعضای خانواده، مهمترین و اصلی ترین مراقبان سالمندان ناتوان و یا دچار اختلالات جسمی و روانی به شمار می روند و در نتیجه بیشتر سالمندان در خانه مراقبت می شوند ولی مراکز روزانه سالمندان به عنوان جایگزینی مناسب برای مراقبت از سالمندان شناخته شده و به مراقبان سالمندان این فرصت را می دهد تا در ساعاتی از طول روز، در حالی که مطئن هستند که از سالمند ایشان به خوبی مراقبت می شود، ضمن رسیدگی به دیگر کارهای خود، لختی بیاسایند و از فشارهای ناشی از وظیفه سنگین مراقبت از سالمند رهایی یابند. مراکز روزانه سالمندان در حقیقت نوعی از خدمات برای سالمندانFrail  ، دارای اختلالات فیزیکی و یا شناختی و مراقبان آن ها است.

          این مراکز با ایجاد محیطی شاد و ایمن برای سالمندان، فرصت مناسبی را برای پرورش دوستی با دیگر هم سالان و گسترش ارتباطات اجتماعی و نیز تامین و تشدید ارائه خدمات و مراقبت های پزشکی به سالمندان فراهم آورده و موجب افزایش سطح سلامت جسمی و روانی سالمند و حفظ و ارتقاء سطح استقلال فردی وی می شوند.

           مراکز روزانه سالمندان، با کاستن از بار مسئولیت شبانه روزی مراقبت از سالمند برای خانواده ها، شانس زندگی کردن در کنار خانواده را به سالمندان می بخشند و آنان را قادر می سازند تا شغل و یا سرگرمی در خارج از محیط خانه پیدا کنند و برای انجام کارها و فعالیت های روزانه شان از کمک دیگران استفاده کنند، در عین اینکه شان و احترام آنان حفظ می شود، هم چنین از اعمال بزه و آزار از سوی فرزندان نسبت به آنان پیشگیری کرده و فرصتی را برای بازیابی ارتباطات اجتماعی و نیز استراحت در اختیار مراقبان قرار می دهد، درمان های دارویی سالمندان را کنترل کرده، درمان های فیزیکی لازم را به آنان ارائه داده و شانس اجتماعی شدن در کنار سایر سالمندان و برخورداری از حمایت آنان را به سالمندان هدیه می کند.

            از دیگر خدماتی که در این مراکز به سالمندان ارائه می شود می توان از خدماتی مانند حمل و نقل سالمندان از خانه به مرکز و برعکس، آموزش انواع مهارت ها، آموزش فعالیت های هنری و برخورداری از تغذیه سالم و مناسب، غربالگری از نظر ابتلا به بیماری ها و مشاوره نام برد.

           هدف نهایی و عالی مراکز روزانه سالمندان، تمرکز بر توانمندسازی سالمندان در زندگی با تکیه بر دانش، مهارت ها و توانایی های آنان و پیشگیری از افت توانایی ها و آسایشگاهی شدن سالمندان به وسیله ارائه خدمات مراقبتی و تقویت وظیفه و حس خودمراقبتی و تشویق سالمند به حضور در اجتماع  است و در این راستا فعالیت هایی از قبیل آموزش هنر و صنعت، سرگرمی های موسیقایی و تشکیل گروه سرود، بازی های انگیزشی مانند Bingo، انجام ورزش های کششی یا نرمشی، تشکیل گروه های مباحثه( در حوزه کتاب ، فیلم، حوادث جاری و موضوعات روز) برگزاری مراسم جشن تولد، مراسم ویژه تعطیلات، گردش های دسته جمعی بیرون شهری و موارد مشابه از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

          در همین راستا می توان به بر نامه های ابتکاری بین نسلی، از قبیل بازدید سالمندان از مدارس و بیان خاطرات در جمع دانش آموزان و ارتباط بیشتر میان نسل ها(سالمندان و بچه ها) با هدف آموزش و ایجاد روحیه شاداب و با نشاط در هر دو گروه همراه با حفظ شان و مقام سالمندان اشاره نمود.

       جدول زیر میزان خدمات اختصاصی ارائه شده به سالمندان در مراکز روزانه سالمندان را نشان می دهد، توجه داشته باشید که خدمات سلامت تقریبا 75درصد مراقبت ها را شامل می شود.

نسبت خدمات اختصاصی ارائه شده توسط مراکز روزانه سالمندان

         مراکز روزانه سالمندان(Day Care) را با اسامی دیگری نیز می شناسند که از جمله آن ها عبارتند از:

1.  :(Adult Day Health Care)ADHCواژه غالبی که معمولا برای این مراکز به کار می رود.
2. (Adult Day Center)ADC
3. ADCC(Adult Day Care Center)
4. (Adulth Day Service)ADS
5. (Adulth Day Health Service)ADHS
6. (Adulth Day Residential Care)ADRC
7. MADCS(Medical Adult Day Care Service)

        مراکز روزانه سالمندان بر اساس نوع خدماتی که ارائه می نمایند به سه نوع تقسیم بندی می شوند:

الف- مدل سنتی: این نوع از مراکز ارائه دهنده خدماتی مانند سرویس های اجتماعی(همچون مشاوره، تشکیل گروه های حمایت از مراقبان و...)، انواع فعالیت ها و مهارت ها و برخی از توجهات و رسیدگی های فردی از قبیل کنترل فشار خون، بینایی سنجی و شنوایی سنجی است.

ب- مدل پزشکی: علاوه بر خدمات بند الف سرویس های تخصصی ویژه ای مانند خدمات پزشکی، پرستاری، فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتار درمانی، مددکاری اجتماعی، روانشناسی و خدمات طب سالمندی را در اختیار سالمندان قرار می دهد.

ج- مدل آلزایمری: در این مدل خدمات تخصصی ویژه ای برای حمایت و مراقبت از سالمندان دچار آلزایمر پیش بینی و طراحی شده است تا فعالیت و حضور موثر آنان در اجتماع حفظ گردد.

        واژه (Adult Day Health Care)متداول ترین واژه مورد استفاده برای مراکز مدل پزشکی است و تفاوت آنها با مراکز مدل سنتی در ارائه خدمات پزشکی و سلامت است.

        مراکز روزانه سالمندان در ایالات متحده با تلفیق انواع خدمات پزشکی و آلزایمری در خدمات اعطایی خود، موجب بهره مندی سالمندان از خدمات Medicade و پرداخت هزینه های آن از این راه می گردند، زیرا هزینه این گونه مراکز بسیار بالا و از 25 تا 100 دلار در روز است.

        این مراکز به انواع مختلف دولتی، خصوصی، انتفاعی و غیر انتفاعی اداره می شوند. بسیاری از این مراکز توسط مردم و بخش خصوصی اداره شده و با ایجاد مراکز خدماتی دیگری از قبیل مراکز مراقبت در منزل(Home Care)، مراکز کمک کار در زندگی(Assisted Living)، مراکز خدمات پرستاری و بیمارستانی گستره خدماتی خود را گسترش داده اند. این مراکز هم چنین ممکن است به عنوان بخشی از آسایشگاه های شبانه روزی، کلیساها و یا کنیسه ها، بیمارستان ها یا مدارس اداره شوند.

         مراکز روزانه سالمندان معمولا در روزهای غیر تعطیل از صبح تا بعد از ظهر پذیرای سالمندان بوده و از آنجا که یکی از اهداف ایجاد این مراکز، علاوه بر ارائه خدمات سلامت به سالمندان، تامین فرصتی برای استراحت و رسیدگی مراقبان به امور شخصی خود است، بسته به نیاز و درخواست مراقبان و ساعات کاری آنان، میزان توقف سالمندان در این مراکز متفاوت است.

       سالمندانی از خدمات این مراکز استفاده بیشتری می برند و در حقیقت کاندیدای حضور در این مراکز می باشند که:

ü      تنها بوده و نیازمند به داشتن هم صحبت می باشند.

ü      به تنهایی در محیط خانه از امنیت لازم برخوردار نیستند.

ü      با اطرافیان شان زندگی می کنند ولی مراقبان آنها به دلایلی مجبورند که در ساعاتی از روز آنها را تنها بگذارند.

ü      از درجه ای از سلامتی برخوردار باشند که با کمک مرکز بتوانند امور شخصی خود را به انجام برسانند.

ü      سالمندانی که از نظر جسمی و ذهنی دچار اختلال هستند ولی نه در حدی که نیاز به مراقبت 24 ساعته داشته باشند.

ü      سالمندانی که در مراحل ابتدایی بیماری آلزایمر قرار دارند.

ü      داوطلبان حضور در این مراکز بایستی دست کم توانایی حرکت با عصا، واکر یا ویلچر را داشته و در بسیاری از موارد قادر به انجام امور شخصی خود باشند.

مثالی که در زیر می آید نمونه ای از سالمندانی است که مناسب دریافت خدمات از مراکز روزانه سالمندان هستند:

آقای پل مردی 65 ساله است که اخیرا دچار سکته مغزی شده است و نیازمند مراقبت و دریافت برخی خدمات مراقبتی ویژه است، او با پسر و دخترش در شهر زندگی می کند ولی از آنجا که فرزندان او هر دو کارمند می باشند، برای مراقبت از پدرشان در طول روز، نیازمند دریافت کمک از دیگران هستند.

فرزندان آقای پل، با سپردن پدر خود به یکی از مراکز روزانه سالمندان، بدون آنکه از بابت وضعیت پدرشان نگرانی داشته باشند، هر صبح به سر کار خود رفته و در هنگام بازگشت به خانه پدرشان را با خود به منزل می برند.

در مرکز داروهای آقای پل به او خورانده می شود و خدمات دیگری از قبیل تغذیه سالم، فیزیوتراپی، کاردرمانی و شانس حضور در جمع هم سالان و اجتماعی شدن به او ارائه می گردد.